રાજકોટના ચીવટવાળા દુકાનદારો માટે બિલિંગ.

રાજકોટની સૌથી જૂની ખરીદીની શેરીઓ બાજુ-બાજુમાં ચાલે છે. ધર્મેન્દ્ર રોડ, લાખાજીરાજ રોડ અને ઘીકાંટા રોડ જૂના શહેરની ત્રણ સમાંતર બજાર-ગલીઓ છે, જ્યાં ચાની લારીથી લઈને સાડીની દુકાનો અને ઇલેક્ટ્રિકલ સ્ટોર સુધી બધું મળે. ખાસ કરીને ધર્મેન્દ્ર રોડ પર લોકો સસ્તા ભાવે કપડાં, જૂતાં અને બૅગ લેવા જાય છે. લોહાણા પરાનું બંગડી બજાર પણ ખરીદીના જૂના વિસ્તારોમાંનું એક છે. આ ગલીઓમાં ભીડ હોય છે, દુકાનો નાની હોય છે, અને કાઉન્ટર પર મોટે ભાગે માલિક પોતે જ બેઠા હોય છે.

શહેરની સ્થાપના 1612 માં સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશમાં થઈ હતી, અને આજે તે વેપારનું જેટલું શહેર છે એટલું જ એન્જિનિયરિંગનું પણ. અહીંના ઉદ્યોગોમાં બેરિંગ, ડીઝલ એન્જિન, ઑટો પાર્ટ્સ, મશીન ટૂલ્સ અને ઘડિયાળના પાર્ટ્સ આવે છે, સાથે આશરે 500 ફાઉન્ડ્રી યુનિટ. એના લીધે પડોશની દુકાનોને વર્કશૉપના માલિકો, કારીગરો અને તેમના પરિવારોનો કાયમી ગ્રાહકવર્ગ મળે છે, જે રોજની જરૂરિયાતો ઘરની નજીકથી જ ખરીદે છે.

રાજકોટના કરિયાણાવાળા વર્ષોથી ખરીદીની બાબતમાં ખૂબ ગણતરીપૂર્વક વિચારતા આવ્યા છે. 2007 માં, જ્યારે શહેરમાં પહેલવહેલા મૉલ આવી રહ્યા હતા, ત્યારે Business Today એ અહેવાલ આપ્યો હતો કે રાજકોટની આશરે 3,000 કરિયાણાની દુકાનો રાજકોટ ચેમ્બર ઓફ કૉમર્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી હેઠળ ભેગી થઈને પોતાની ખરીદશક્તિ એક કરી રહી હતી અને માલની હેરફેર સાથે મળીને કરી રહી હતી. એ જ અહેવાલમાં એક દુકાનદારની વાત હતી, જેનું વેચાણ છ મહિનામાં પાંચમા ભાગથી વધુ ઘટી ગયું હતું. શહેરના દુકાનદારોએ તેમાંથી એ બોધ લીધો કે માર્જિન, સ્ટોક અને ખરીદ ભાવ પર બારીક નજર રાખવી પડે, અંદાજે ન ચાલે.

ખેત-ઉત્પાદિત માલ રાજકોટ APMC અને તેના શાકભાજી સબ-યાર્ડ મારફતે આવે છે, અને બંને સરકારી બજારભાવના આંકડામાં દેખાય છે. શાકભાજીની દુકાન કે કરિયાણાવાળો ત્યાંથી, અથવા ત્યાંથી માલ લેતા વેપારીઓ પાસેથી ખરીદે છે, અને આખો દિવસ થોડો-થોડો કરીને વેચે છે. એનો અર્થ એ કે બે પ્રકારના સ્ટોક પર નજર રાખવી પડે: અત્યારે શેલ્ફ પર શું છે, અને હજુ પાછળ કોથળામાં શું પડ્યું છે.

કાઉન્ટર અને ગ્રાહક બંનેની ભાષા ગુજરાતી છે. ગુજરાતના GSTIN 24 થી શરૂ થાય છે, અને રેગ્યુલર વેપારી સ્થાનિક વેચાણ પર CGST અને SGST લગાડે છે, ઇન્વૉઇસ પર HSN કોડ સાથે. ઘણી નાની દુકાનો કમ્પોઝિશનમાં છે કે રજિસ્ટર્ડ નથી, અને તેમને ફક્ત સાદું બિલ જોઈએ.

Bazaar IQ પોતાના આંકડા જોવા માગતી દુકાનને બરાબર ફાવે છે. બિલિંગ ગુજરાતી, હિન્દી કે અંગ્રેજીમાં ચાલે છે. ખરીદી ગોડાઉનના સ્ટોકમાં જાય છે, એટલે માલિકને ખબર રહે કે શેલ્ફ પર શું છે અને ગોડાઉનમાં શું. વેચાણ અને સ્ટોકના રિપોર્ટ Excel કે PDF માં એક્સપોર્ટ થાય છે, અને માલિકનું ડેશબોર્ડ આખો દિવસ એક નજરમાં બતાવે છે. ઉધારવાળા રોજના ગ્રાહકોનું ખાતું દરેક બિલ સાથે જોડાયેલું રહે છે. બીજી દુકાન ધરાવતા માલિકને દરેક દુકાનનો અલગ સ્ટોક અને દરેક હેરફેરની નોંધ મળે છે.