मुंबईतल्या काउंटरसाठी बिलिंग सॉफ्टवेअर.

मुंबईचा बहुतेक घाऊक अन्नधान्य व्यापार आता खाडीपलीकडे नवी मुंबईत होतो. क्रॉफर्ड मार्केट, म्हणजे अधिकृत नावाने महात्मा ज्योतिबा फुले मंडई, 1869 मध्ये बांधून पूर्ण झालं, आणि मार्च 1996 पर्यंत ते शहराचं मुख्य घाऊक फळ मार्केट होतं; त्या वेळी तिथले घाऊक व्यापारी नवी मुंबईला हलवले गेले. CSMT च्या थोडं उत्तरेला, पोलीस मुख्यालयाच्या समोर असलेल्या या इमारतीत आजही फळं, भाज्या आणि कोंबड्यांसोबतच कपडे, खेळणी आणि घरगुती वस्तू विकल्या जातात.

मुंबई APMC आता वेगवेगळ्या मार्केटचा एक समूह चालवते, आणि त्यातलं प्रत्येक मार्केट एकाच प्रकारच्या मालासाठी आहे. कांदे, बटाटे आणि लसूण यांचा व्यापार वाशीच्या सेक्टर 18 मधल्या कांदा-बटाटा मार्केटमध्ये होतो. तांदूळ, गहू आणि डाळी वाशीच्या सेक्टर 19 मधल्या धान्य मार्केटमधून जातात, आणि शेजारचं मसाला मार्केट मसाले, साखर, गूळ आणि सुकामेवा हाताळतं. भाज्या आणि फळांची स्वतंत्र मार्केट तुर्भेला आहेत. इकडे दक्षिण मुंबईत मस्जिद स्टेशनच्या आसपासचे रस्ते आजही घाऊक स्टॉकिस्टनी भरलेले आहेत, आणि एका बाजूला लोखंडी सामानाचा बाजार, म्हणजे लोखंड बाजार आहे. उपनगरातलं एखादं किराणा दुकान एकाच आठवड्यात रोजचं धान्य वाशीहून, मसाले एखाद्या स्टॉकिस्टकडून आणि पॅकबंद माल डिस्ट्रिब्युटरकडून भरू शकतं.

मुंबईच्या काउंटरमागचा नेहमीचा ताण म्हणजे जागा. बऱ्याच दुकानांत शेल्फ छोटा असतो, आणि बराचसा माल माळ्यावर, मागच्या खोलीत किंवा भाड्याच्या गोडाऊनमध्ये वाट पाहत पडलेला असतो. Bazaar IQ प्रत्येक प्रॉडक्टचा शेल्फवरचा स्टॉक आणि गोडाऊनमधला स्टॉक वेगवेगळा मोजतं, त्यामुळे माळा अजून भरलेला असताना शेल्फ रिकामा होत चाललाय, किंवा याच्या उलट, हे मालकाला दिसतं. वाशीहून किंवा स्टॉकिस्टकडून केलेली खरेदी आधी गोडाऊन स्टॉकमध्ये जाते. दुकानाची दुसरी शाखा असेल, तर प्रत्येक शाखेचा स्टॉक वेगळा असतो, आणि त्यांच्यात माल नोंद ठेवून ट्रान्स्फर करता येतो.

काउंटरवर भाषेचाही प्रश्न असतो. 2011 च्या जनगणनेत मुंबईत सगळ्यात जास्त बोलली जाणारी भाषा मराठी होती, 35.4 टक्के, त्यानंतर हिंदी 24.8 टक्के, उर्दू 11.7 टक्के आणि गुजराती 11.4 टक्के. Bazaar IQ मराठी, हिंदी, गुजराती आणि इंग्रजीत चालतं, त्यामुळे मालक आणि प्रत्येक मदतनीस आपापल्या सोयीच्या भाषेत काम करू शकतो. महाराष्ट्रात नोंदणी झालेला प्रत्येक GSTIN 27 ने सुरू होतो. रेग्युलर डीलरला प्रत्येक बिलावर HSN आणि CGST व SGST चे दोन भाग असलेला टॅक्स इन्व्हॉइस मिळतो, कंपोझिशन योजनेतल्या दुकानाला कायद्याने आवश्यक असलेली कंपोझिशनची ओळ छापलेलं बिल ऑफ सप्लाय मिळतं, तर नोंदणी नसलेल्या दुकानाला साधा कॅश मेमो मिळतो. महिनाअखेरीस हिशोब चुकता करणारं बिल्डिंगमधलं नेहमीचं गिऱ्हाईक खात्यावर चालवता येतं, आणि बिल करतानाच प्रत्येक गिऱ्हाईकाची बाकी अपडेट होते.